Nasıl Ortaya Çıktı Bu ‘Black Friday’?

Amerika’da ortaya çıkmış olan black friday günü birkaç yıldır etkilerini ülkemizde de gösteriyor. Bizde ise kara cumadan ziyade daha çok şahane cuma, efsane cuma gibi adlarla anılıyor. Büyük markaların çılgınca indirimler yapmasıyla ünlü bu gün, kasımın son cuma gününe denk gelir.

Tabiki son cuma olmasının da bir özelliği var. Çünkü Amerika’da kasımın son perşembesi kutlanan Şükran Günü kutlanır ve bunun ertesi günü de ‘black friday’dir. Aslında düşündüğümüzden daha da eski bir gelenek olup, 1900’lü yılların başına kadar dayanıyor. O zamanlar altın fiyatlarının borsadaki iniş çıkışı nedeniyle ufak krizler yaşanıyor ve kara cuma da aslında böyle ortaya çıkıyor. Fakat kara cuma adı çok daha sonra ortaya çıktı.

1950’lerde insanların çoğu Şükran Gününden sonraki cumayı da haftasonu tatillerine katmak isteyip işe gitmemek için bahaneler uydurmaya başlamış. Daha sonra birçok işyeri bu cuma gününü de tatil olarak kabul etmeye başlamış durum böyle olunca. Mağazalar çok erken saatte açılır ve geç kapanırlar, ve beklenmedik derecede indirimli satış yaparlar. İnsanlar da bunu kaçırmak istemez. 1966 yılında bir reklamda ‘Black Friday’ ismi kullanılmış ve böyle adlandırılmaya devam etmiş. Bu isim aslında trafik sıkışıklığı için kullanılmış ve Philadelphia’da ortaya çıkmış.

 

Son yıllarda, mağazalarda, Black Friday gününde, aşırı kalabalıktan dolayı kaza oranı artmıştır. Örneğin, alışverişte kullanılan arabalar müşterilere ya da çalışanlara çarpıp, yaralanmalarına sebep olmaktadır. Örneğin, 2006 yılında, ABD’nin Columbus, Ohio şehrindeki asi Wal-Mart müşterileri, kapılar açılır açılmaz içeri taşıp, çalışanların mallara çarpıp, yaralanmalara sebep olmuşlardı. 2008’de ise, ABD’nin Valley Stream, New York şehrindeki sabah 5’deki açılışını bekleyen müşteriler, kapılar açılır açılmaz içeri girip, hem kapıyı kırdılar, hem de 34 yaşındaki bir çalışanı ezip, ölümüne sebep oldular. Müşterilerin bu çalışanın başına gelen üzücü olaydan hiç suçlu hissetmedikleri gözlemlenmiştir. 2010 yılında, Buffalo, New York‘ta da Target mağazasında benzer bir olay olmuştur. Bazı müşteriler, uzun kuyruklara aradan girmeye kalkışıp, başka müşterileri tehdit etmişlerdir. 2010 yılında, ABD’nin Madison, Wisconsin şehrindeki bir kadın, Toys ‘R’ Us mağazasında kuyruklara aradan girip itiraz edenleri vurmakla tehdit ettiği için tutuklandı. 2012’de ise, ABD’nin Tallahassee, Florida şehrinde, Wal-Mart‘ın park yerinde, iki kişi park etme meselesinden dolayı vuruldu. Black Friday günündeki şiddete rağmen, bu gün ABD‘de çok meşhurdur.

Author: Ece Üstün

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir